دانشگاه علوم پزشکی ایران
Iran University of Medical Sciences

درمانگاه تخصصی مشاوره ژنتیک اکبرآبادی

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۳/۱ | 

سندرم نفروتیک:
سندرم نفروتیک نوعی ناهنجاری کلیوی است  که در دوران کودکی شروع می شود و به طور معمول منجر به نارسایی برگشت ناپذیر کلیه می شود. کودکان مبتلا به سندرم نفروتیک مادرزادی علائم بیماری را بین زمان تولد تا 3 ماهگی بروز می دهند.
 اکثر کودکانی مبتلا به سندرم نفروتیک درمان  را با کورتیکواستروئید به مرحله بهبودی  می‌رسند. کودکانی که به درمان با کورتیکواستروئید پاسخ نمی‌دهند، با داروهای ایمونوساپرسیو مانند مهار کننده‌های کلسینورین (سایکلوسپورین یا تاکرولیموس) و با داروهای غیرایمونوساپرسیو مانند مهارکننده‌های آنزیم تبدیل‌کننده آنژیوتانسین درمان می‌شوند.
جهش در ژن NPHS1 یا NPHS2 در بسیاری از موارد منجر به سندرم نفروتیک مادرزادی می شود. این ژن ها دستورالعمل هایی برای ساخت پروتئین هایی که در کلیه ها یافت می شوند را ارائه می دهند.
بررسی جهش در این دو ژن [ NPHS1 (اگزون 2و26) و NPHS2 (اگزون 4-5و8)] با روش استاندارد طلایی Sanger sequencing  انجام می شود . تعیین نوع جهش ژنتیکی برای افراد مبتلا به سندرم نفروتیک با توجه به نوع درمان متفاوت، بسیار حائز اهمیت است و در پیشرفت درمان موثر است.
 
آمنیوسنتزو QF:
آمنیوسنتز یک تکنیک تشخیصی پیش از تولد است که در آن با استفاده از سوزن مخصوص، تحت کنترل مستقیم اولتراسوند از طریق شکم وارد رحم میشود و مقدار کمی از مایع آمنیوتیک برای آزمایش از کیسه جنینی کشیده می شود. این تست در صورت درخواست پزشک در هفته 16 تا 18 بارداری انجام میشود وبا احتمال بسیار کمی (کمتراز 1%) می تواند منجر به سقط جنین شود.
در تست QF 5 تا کروموزوم در جنین جهت تشخیص سندرم دوان (تریزومی 21) ، سندرم ادوارد (تریزومی18)، سندرم پاتو ( تریزومی 13) و سندرم ترنر ( مونوزومی X) و همچنین تعیین نوع جنسیت بررسی می گردند و در طی 48 تا 72 ساعت آماده جواب دهی می گردد.
در کشت آمنیوسنتز که حدود 21 روز طول می کشد همه کروموزوم ها از نظر ساختار و تعداد بررسی می گردند.
بعضی از نقص ها در هنگام تولد مثل : لب شکری و کام شکری، پاچماقی و بیماریهای قلبی با این روش قابل تشخیص نیست.
 
تب مدیترانه ای :
FMF (تب مدیترانه ای) یک بیماری با علائم دوره های عود کننده تب همراه با درد شکم یا درد قفسه سینه یا درد و تورم مفصلی رنج می برند. این بیماری عموماَ مردم مدیترانه ای و نژاد خاورمیانه به خصوص یهودیان ،ترک ها، اعراب و ارامنه را مبتلا می کند.
تب مدیترانه ای یک بیماری ژنتیکی است. ژن مسئول آن ژن MEFVمی باشد که برروی پروتئینی تأثیر میکند که در روند طبیعی روی تقلیل التهاب نقش دارد. در صورتی که این ژن حامل یک جهش باشد، همانند آنچه که در FMF اتفاق می افتد این روند به درستی عمل نخواهد کرد و بیماران دچار حملات تب خواهند شد.
انجام آنالیز ژنتیکی از بیماران جهت اثبات وجود موتاسیون در ژنMEFV ، به روش sanger sequencing  انجام میشود.
از آنجایی که بیماری های دیگری نیز با دوره های عود کننده ودرد شکمی یا مفصلی تظاهر وجود دارد که این بیماریها در بعضی از تظاهرات بالینی شایع مشترک هستند و برخی از آنان ژنتیکی نیز هستند ، تعیین ژنتیکی دقیق این بیماری از جهت درمان بسیار مهم است.
ناشنوایی:
ناشنوایی و یا کم شنوایی در بسیاری از موارد به صورت توارثی در خانواده ها وجود دارد و در برخی موارد ژن عامل بیماری مشخص بوده و قابلیت پیشبینی، پیشگیری و یا جلوگیری از موارد جدید در خانواده با تست های ژنتیک فراهم می باشد.  
 ناشنوایی ژنتیکی به دو نوع عمده سندرمیک و غیر سندرمیک تقسیم می گردد. در نوع اول (سندرمیک) علاوه بر ناشنوایی و یا کم شنوایی علایم و اختلالات دیگری نیز وجود دارند. در حالت دوم و یا غیر سندرمیک ناشنوایی و یا کم شنوایی تنها علامت بیماری بوده و همراه با سایر عوارض و علایم نمی باشد.
 
 
 
جهش های ژن GJB2 عامل شایعی از ناشنوایی های غیر سندرومیک می باشد. این ژن پروتئینی به نام کانکسین ۲۶ را تولید می کند. ژن دیگری به نام GJB6  هم تولید پروتئین کانکسین ۳۰ را به عهده دارد و جهش های ژنی در هر دو این ژن ها ایجاد ناشنوایی می نمایند.  بررسی جهش های این دو ژن با روش Sanger sequencing  انجام می شود.
 
هایپرپلازی مادرزادی آدرنال:
هیپرپلازی مادرزادی آدرنال( Congenital Adrenal Hyperplasia=CAH ) شامل گروهی از بیماری‌های ارثی است که به علت نقص‌های آنزیمی در مسیر سنتز کورتیزول از کلسترول ایجاد می‌شود و به اشکال مختلف؛ ابهام تناسلی و کریز آدرنال در شیرخواران، بلوغ زودرس در کودکان، هیرسوتیسم، اولیگومنوره و نازایی در بالغین تظاهر می‌نماید. تولید بیش از حد آندروژن در مبتلایان به این بیماری باعث ظاهر شدن صفات مردانه (virilization) و در برخی موارد نیز از دست دادن نمک می‌شود. این بیماری به دو نوع کلاسیک و غیر کلاسیک (NC) تقسیم می‌شود. در نوع کلاسیک نقص آنزیمی شدیدتر است و باعث بروز علائم بیماری مانند مردانه شدن دستگاه تناسلی خارجی در دختران در بدو تولد می‌شود.  نوع کلاسیک بیماری CAH را به دو نوع از دست‌دهنده نمک (salt-wasting یا SW) و بروز صفات مردانه به تنهایی (Simple virilizing یا  SV ) تقسیم می‌کنند.
از روش‌های تشخیص این بیماری انجام آزمایش ژنتیکی (Sanger sequencing) روی ژن تولید کننده آنزیم 21-هیدروکسیلاز  است. این ژن CYP21  نام دارد و همراه با پسودو ژن (ژن کاذب) CPY21P که هر کدام شامل 10 اگزون و تشابه 98% می باشد بررسی می گردد.  موتاسیون های این ژنها با انجام PCR های متعدد و آنالیز سکانس مربوطه قابل شناسایی است که در تشخیص نوع بیماری و درمان آن و همچنین جلوگیری از تولد موارد جدید مبتلا در خانواده بسیار حائز اهمیت است.
 
ناباروری مردان:
بررسی ریزحذف های ژن AZF  بر روی کروموزوم Y
مطالعات نشلن می دهند 10 تا 15  درصد زوج ها مشکل ناباروری دارند که علل 50% از آنها اختلال در اسپرماتوژنز می باشد.
نقش اصلی کروموزم Y در تکثیر گونه ها ، تعیین جنسیت و کنترل اسپرماتوژنز می باشد. فاکتورهای کنترل اسپرماتوژنز در نواحی AZFa,AZFb,AZFc,AZFd بر روی بازوی بلند کروموزم Y قرار دارد.
اساس کار ژنتیکی این تست Multiplex PCR است و نتایج حاصل از آن برای کسب اطلاعات دقیق جهت مشاوره ژنتیک و استفاده از تکنیک های کمک باروری با توجه به شانس انتقال آنها به نسل بعدی حائز اهمیت است.
 
پنل سقط:
سقط مکرر دلایل زیادی دارد و اکثرا در سه ماهه اول بارداری اتفاق می افتد. یکی از علل بروز سقط ، گروهی از بیماریهای ترومبوفیلی ( اختلال در سیستم انعقادی خون ) هستند.  در این راستا روش ها ژنتیک مولکولی دقیق ترین و حساس ترین ابزار است که با دو روش Real-Time PCR و Sanger sequencing  انجام می گردد. ژنهای مورد بررسی در این پنل: فاکتورVلیدن، MTHFR1298 MTHFR677، فاکتور ترومبین II، PAI1 و فاکتور XIII. موتاسیون در این ژنها ریسک فاکتورهای ژنتیکی هستند که احتمال بروز ترومبوز را افزایش می دهند.
 
 کاریوتایپ چیست؟
کاریوتایپ تستی است که در طی آن کروموزوم ها در سلول های یک نمونه بررسی می شوند این تست می تواند مشکلات ژنتیکی که باعث یک سری از اختلالات یا بیماری ها می شود را شناسایی می کنند.
این تست چگونه انجام می شود؟
این تست می تواند روی سلول های خونی یا مایع امنیوتیک ( که به آن آمینوسنتز گفته میشود) یا مغز استخوان انجام شود. سلول ها در شرایط خاصی  در ازمایشگاه کشت داده می شوند  و سپس از سلول جهت لام گیری و رنگ امیزی کروموزوم ها استفاده می شوند. پس از اماده شدن لام ها، متخصص ژنتیک پزشکی کروموزوم ها را زیر میکروسکوپ از نظر اندازه، شکل، تعداد کروموزوم ها و ساختاری بررسی می شوند.
کاریوتایپ در چه مواردی انجام می شود؟
تا به امروز ده ها هزار اختلال کروموزومی یافت شده که در بانک های اطلاعاتی ثبت شده اند.نا هنجاری های کروموزومی  علت عمده بسیاری از سقط های خود به خودی و تولد بچه های معلول بوده و همچنین در پیدایش بسیاری از بدخیمی ها نیز نقش دارند.
حدود 20 درصد از جنین هایی که از لحاظ ریخت شناسی سالم هستند حاوی نقص های کروموزومی می باشند. و این رقم در هنگام تولد به حدود 5 درصد کاهش می یابد یعنی حدودا 5 درصد از نوزادان در هنگام تولد دارای نقص کروموزومی هستند که تعداد زیادی از انها در بدو تولد میمیرند.
از شایع ترین نقایص کروموزومی میتوان به موارد زیر اشاره کرد
سندرم داون ( تریزومی 21 )
در این سندرم فرد دارای یک کروموزوم اضافه میباشد که بر روی ظاهری و یادگیری فرد تاثیر می گذارد.
سندروم ترنر
در این سندرم فرد یک کروموزوم جنسی ( کروموزوم X یا  Y ) کمتر دارد که باعث مشکلات قلبی، قد کوتاه، و پرده دار بودن گردن در زمان تولد می شود.
سندرم کلاین فلتر
در این افراد یک کروموزوم جنسی X  اضافه وجود و کاریوتایپ آنها به صورت 47, XXY  می باشد. معمولا همه این افراد نابارور ( آزواسپرمی: فاقد اسپرم در مایع)هستند. و بعد از بلوغ ممکن است دچار پوکی استخوان شوند و همچنین به شدت عقب افتادگی ذهنی هستند.
سندرم پاتو ( تریزومی 13 ) 
ای افراد یک کروموزوم 13 اضافه دارند و داراری مشکلات قلبی و اختلالات ذهنی شدید می باشند  و معمولا بیشتر از یک سال زنده نمی مانند.
سندرم ادوارد ( تریزومی 18 )
این افراد یک کروموزوم 18 اضافه دارند که مشکلات بسیار زیادی ازجمله مشکلات قلبی و اختلالات ذهنی شدید دارند که معمولا نمی توانند بیشتر از یکسال زنده بمانند.
 

 
 
 
 
 

 


دفعات مشاهده: 1760 بار   |   دفعات چاپ: 153 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر