آنچه مادران در مورد شیردوشی باید بدانند
مقدمه :
بهترین روش تغذیه نوزاد از پستان مادر می باشد ولی در شرایطی که امکان تغذیه نوزاد بصورت مستقیم از سینه مادر نمی باشد شیردوشی جهت تغذیه نوزاد بهترین راه حل است. دوشیدن شیر توسط مادر می تواند برای به دست آوردن مقادیر مورد نیاز در تغذیه بسیار موثر باشد، همین مقدار شیر همه آن چیزی است که واقعا جهت تغذیه صحیح نوزاد مورد نیاز می باشد. آموزش صحیح روش های شیر دوشی بصورت دستی یا با استفاده از شیر دوش ها باعث ایجاد آرامش در مادر شده و اعتماد به نفس او را در امر شیردهی افزایش می دهد .
اهمیت شیردوشی در تغذیه نوزادان نارس ؟
نوزادان نارس به دلیل عدم تکامل و نارسی سیستم عصبی، قدرت و توان کم در مکیدن و خواب آلود و شل هستند . این مسئله باعث می شود که خوب شیر نخورده در نتیجه : 1 – پستان تحریک نشده و تولید شیر در پستان مادر دچار تاخیر شود 2 – نوزاد به دلیل نداشتن مکیدن مناسب خوب شیر نخورده و دچار افت قند خون شود 3– همچنین عدم مکیدن مناسب باعث کاهش آب بدن نوزاد و افزایش زردی و اتلاف انرژی نوزاد می شود 4- عدم انجام شیردهی و مکیدن نوزاد به علت نارسی موجب تجمع شیر درپستان مادر شده و موجب بروز احتقان شیر و در مراحل بعدی ماستیت یا آبسه پستان بدلیل عدم تخلیه شیر مادر میشود.
قبل از شیردوشی با دست چه اقداماتی باید انجام شود؟
1. شستن دست ها با اب وصابون هم در زمان شیر دادن و هم دوشیدن شیر 2. قرار دادن کمپرس گرم کیف یا حوله گرم به مدت10 تا 20 دقیقه بروی سینه 3. ماساژ پستان از اطراف به طرف نوک پستان به مدت 5 دقیقه 4. آمادگی مادر از نظر روحی وروانی 5. افزایش اعتما به نفس در مادر 6. دیدن چهره نوزاد ، تفکر در مورد نوزاد، شنیدن صدای نوزاد یا لمس و بوییدن نوزاد 7. روش های ارامش بخش نظیر نشستن در محیط ارام 8. ماساژپشت مادر2 تا 3 دقیقه9 . خوردن یک نوشیدنی ترجیحا گرم
روش دوشیدن شیر مادر :
محل قرار گرفتن دست هنگام شیردوشی دو انگشت بالا و پایین روی لبه ی هاله است و ابتدا سینه به سمت داخل قفسه سینه و بالا فشرده شده و سپس به سمت پایین کشیده شود . در شیر دوشی با پمپ شیردوشی نیپل مادر در وسط حفره شیر دوش قرار میگیرد و شیر دوشی انجام میشود .
در هر بار شیر دوشی حدود 20 تا 30 دقیقه زمان لازم است و زمانیکه جریان شیر کم شد پستان ها عوض میشوند و این کار هر 2 تا 3 ساعت یکبار تکرار شود. شیر دوشیده شده در ظرف شیشه ای یا پلاستیکی ضخیم از قبل جوشانده شده ریخته شود. شیر مادر در دمای اتاق (دمای حدود 25 درجه) حدودا 4 ساعت ماندگاری دارد و در داخل یخچال بین 2 تا 4 روز ، ولی به دلیل ثابت نبودن دمای یخچال حداکثر 48 ساعت توصیه میشود . شیر مادر در جایخی دو هفته و در فریزر معمولی حدودا 3 ماه ماندگاری دارد . شیر دوشیده شده هنگام ذخیره در فریزر حتما باید تاریخ زده شود تا در زمان مصرف ابتدا تاریخ های قدیمی تر زودتر استعمال گردد.
نحوه ذوب شیر مادر منجمد شده :
برای استفاده از شیر مادر منجمد شده بهترین راه ذوب کردن شیر داخل یخچال به مدت 24 ساعت میباشد شیر مادر در صورت ذوب شدن داخل یخچال تا 24 ساعت ماندگاری دارد . روش دوم بنماری کردن شیر مادر داخل آب ولرم میباشد در این روش شیر مادر ذوب شده باید بلافاصله ظرف نیم تا یکساعت مصرف گردد.
نحوه خوراندن شیر دوشیده شده :
- بهترین روش خوراندن شیر مادر در نوزادانیکه قدرت مکیدن دارند استفاده از وسیله کمکی SNS میباشد بدینصورت که شیر مادر داخل بطری مخصوص شیردهی ریخته شده و لوله خروجی شیر در کنار نیپل مادر متصل میشود و با مکیدن سینه مادر شیر به داخل دهان نوزاد جریان می یابد و همزمان سینه مادر جهت تولید و ترشح شیر تحریک میگردد و پیوند عاطفی بین مادرو نوزاد حفظ می گردد.
- روش دیگر که بهترین روش بخصوص در نوزادان نارس می باشد استفاده از کاپ شیر دهی است . که نوزاد در حالت نیمه نشسته قرار داده میشود و سر و تنه نوزاد با دست حمایت میگردد . کاپ شیردهی مماس با لب پایین نوزاد قرار داده شده و لیوان فقط تا حدی کج میشود که نوزاد خودش با حالتی شبیه لیس زدن شیر را بنوشد و شیر داخل دهان نوزاد ریخته نمیشود و برخلاف شیشه شیر این روش تداخلی با مکیدن سینه مادر توسط نوزاد ایجاد نمیکند.
- همچنین برای دادن شیر در حجم کم میتوان از قاشق شیردهی و قطره چکان نیز استفاده کرد .
در پایان
همچنین مادرانیکه علی رغم انجام شیردهی نوزاد خود باز شیری بیشتر از مصرف فرزند خود دارند در صورت داشتن سلامتی جسمی و روانی کامل مازاد شیر خود را میتوانند به بانک شیر مادران پس از تکمیل فرآیند اهدا شیر مادر توسط کارشناسان بانک شیر و مشاورین شیردهی مراکز جهت نوزادان محتاج محروم از شیر مادر اهدا نمایند.
آنچه مادران در مورد شیردوشی باید بدانند
مرکز آموزشی درمانی حمایت مادران شهید اکبرآبادی
تلفن بانک شیرمادران : 55981090