مرکز آموزشی درمانی شهید اکبر آبادی

دکتر فرحناز فرزانه، جراح و متخصص زنان و فلوشیپ فوق‌تخصصی نازایی، در گفت‌وگو با روابط‌عمومی مرکز با اشاره به باورهای رایج درباره تعیین جنسیت جنین اظهار داشت: برخی افراد مصرف موادی مانند غذاهای پرنمک، شیر، لبنیات یا موز را در تعیین جنسیت مؤثر می‌دانند؛ اما مطالعات علمی هیچ‌گونه ارتباطی میان رژیم غذایی و جنسیت جنین نشان نداده‌اند. جنسیت جنین در لحظه لقاح و بر اساس نوع اسپرم تعیین می‌شود؛ اسپرم حامل کروموزوم X منجر به جنین دختر (XX) و اسپرم حامل کروموزوم Y منجر به جنین پسر (XY) خواهد شد.

وی در ادامه با اشاره به روش‌های سنتی همچون نزدیکی در زمان خاصی از سیکل، انتخاب پوزیشن‌های خاص و نظریه شتلز (Shettles) خاطرنشان کرد: شواهد علمی قوی برای اثربخشی این روش‌ها وجود ندارد و تفاوتی که میان سرعت حرکت، طول عمر و قدرت اسپرم‌های X و Y فرض شده، قابل کنترل با پوزیشن یا زمان نزدیکی نیست.

دکتر فرزانه در بخش دیگری از این گفت‌وگو به روش IUI اشاره کرد و گفت: در این روش، اسپرم آماده‌سازی‌شده داخل رحم تزریق می‌شود و تکنیک‌هایی مانند swim-up یا گرادیان چگالی، بیشتر برای انتخاب اسپرم‌های متحرک‌تر و سالم‌تر به کار می‌رود؛ اما IUI به‌تنهایی روشی برای تعیین جنسیت نیست. حتی روش‌های جداسازی اسپرم X و Y (Sperm Sorting) نیز محدودیت‌هایی دارند و دقت آن‌ها به اندازه بررسی ژنتیکی جنین در IVF نیست.

این فلوشیپ فوق‌تخصصی نازایی در پایان تأکید کرد: دقیق‌ترین روش موجود، انجام IVF همراه با بررسی ژنتیکی جنین پیش از انتقال (PGT) است. در این روش، جنین‌ها از نظر کروموزوم‌های جنسی بررسی شده و در صورت مجاز بودن از نظر قوانین و شرایط پزشکی، جنین با جنسیت مورد نظر منتقل می‌شود. بنابراین روش‌هایی مانند رژیم غذایی، مصرف مواد غذایی خاص یا تنظیم زمان و پوزیشن نزدیکی، روش‌های اثبات‌شده‌ای برای تعیین جنسیت نیستند و زوج‌ها باید پیش از هر تصمیمی، اطلاعات دقیق را از طریق مشاوره تخصصی دریافت کنند.