خونریزی واژینال در دختربچهها؛ دلایل، نگرانیها و ضرورتهای پزشکی
مشاهدهی لکهی خون روی لباس زیر یا پوشک یک دختربچه، معمولاً باعث نگرانی و دستپاچگی شدید والدین میشود. دکتر فرحناز فرزانه، جراح و متخصص زنان و فلوشیپ فوق تخصصی نازایی، با تأکید بر لزوم حفظ آرامش والدین در این شرایط، تصریح کرد که اگرچه هرگونه خونریزی در سنین قبل از بلوغ نیازمند بررسی پزشکی است، اما برخلاف بزرگسالان، این اتفاق در کودکان معمولاً دلایل متفاوتی داشته و در اکثر موارد با یک بررسی ساده قابل درمان است.
دکتر فرحناز فرزانه در تشریح این پدیده، در گفت و گو با روابط عمومی مرکز، شایعترین دلایل خونریزی در دختربچهها را به شرح زیر عنوان کرد:
۱. جسم خارجی (شایعترین دلیل): کودکان در سنین پایین نسبت به بدن خود کنجکاوند. گاهی ممکن است تکهای دستمال کاغذی یا شیء بسیار کوچکی را وارد واژن کنند که باعث التهاب، ترشح بدبو و در نهایت لکهبینی میشود.
۲. عفونتها و حساسیتها: پوست این ناحیه در کودکان بسیار نازک و حساس است. استفاده از شویندههای قوی، صابونهای عطری، یا حتی عفونتهای باکتریایی (مثل سوزش ادرار) میتواند باعث خراشهای سطحی و خونریزی شود.
۳. بیماریهای پوستی خاص: بیماریهایی مثل «لیکن اسکلروزوس» که باعث نازک و سفید شدن پوست ناحیه تناسلی میشود، میتواند با کوچکترین تماسی باعث خونریزیهای نقطهای شود.
۴. بلوغ زودرس: اگر در کنار خونریزی، نشانههای دیگری مثل رشد پستانها یا موهای زائد در سنین پایین (مثلاً قبل از ۸ سالگی) دیده شود، ممکن است نشانهی تغییرات هورمونی زودرس باشد که نیاز به بررسی توسط فوقتخصص غدد یا زنان دارد.
۵. آسیبهای فیزیکی: خراشیدگی هنگام بازی یا افتادن روی وسایل بازی (مثل دوچرخهسواری یا تاب) از دلایل شایع ضربه و خونریزی است.
۶. بیرونزدگی مجرای ادرار (پرولاپس): گاهی یک تودهی کوچک و قرمز در ناحیه خروجی ادرار ایجاد میشود که والدین آن را با خونریزی واژن اشتباه میگیرند. این مورد معمولاً با دارو برطرف میشود.
نکته نوزادان: دکتر فرزانه یادآور شد که در نوزادان دختر (چند روز اول تولد)، دیدن مقدار کمی خون کاملاً طبیعی است و به دلیل قطع هورمونهای مادر بوده که خودبهخود قطع میشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
هر نوع خونریزی در سنین قبل از بلوغ «طبیعی نیست» و نیاز به معاینه دارد، اما اگر خونریزی زیاد است، ترشح بدبو وجود دارد یا کودک درد شدیدی دارد، مراجعه باید سریعتر انجام شود.
هشدار بسیار مهم: سوءاستفاده جنسی
این دانشیار دانشگاه علوم پزشکی ایران نسبت به احتمال آسیبهای ناشی از سوءاستفاده جنسی هشدار داد و تأکید کرد: بهعنوان والدین، باید علاوه بر جسم، به نشانههای رفتاری کودک نیز دقت کنید؛ از جمله:
اگر کودک ناگهان از فرد خاصی میترسد یا گوشهگیر شده است.
اگر در بازیهایش رفتارهای جنسی نامناسب با سنش نشان میدهد.
اگر کابوسهای شبانه یا شبادراری ناگهانی پیدا کرده است.
وی در پایان، سه گام اصلی را برای مواجهه با این شرایط پیشنهاد داد:
آموزش: نام اعضای بدن را به او یاد بدهید؛ کودک باید بداند «ناحیه خصوصی» کجاست و هیچکس (حتی نزدیکان) حق دست زدن به آن را ندارد.
ایجاد امنیت: به او اطمینان بدهید که اگر کسی او را ترساند، میتواند به شما بگوید و شما حامی او هستید.
معاینه پزشکی: در صورت دیدن خونریزی، بدون قضاوت و با حفظ آرامش، کودک را نزد متخصص ببرید. پزشک با معاینه دقیق میتواند تشخیص دهد که علت یک حساسیت ساده است یا یک آسیب جدی.
کامنت