مرکز آموزشی درمانی شهید اکبر آبادی

دکتر فرحناز فرزانه، جراح و متخصص زنان، فلوشیپ فوق تخصصی نازایی و IVF ، در گزارشی جامع، نکات کلیدی مراقبتی حین بارداری را برای بانوان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOD) تشریح کرد. ایشان با اشاره به چالش‌های منحصر به فرد این گروه از مادران، راهکارهای پیشگیرانه و مدیریتی را برای تضمین سلامت مادر و نوزاد ارائه داد.

این دانشیار علوم پزشکی ایران بر اهمیت مدیریت دقیق در دوران بارداری برای بانوان PCOD تأکید کرده و موارد زیر را حیاتی دانستند:

مدیریت ریسک OHSS (قبل از تایید بارداری): “به دلیل تعداد زیاد فولیکول‌ها در زنانی که کاندید IVF هستند، ریسک سندروم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) بالاست. مدیریت دقیق دوز گنادوتروپین‌ها و استفاده از پروتکل‌های اختصاصی برای پیشگیری از این عارضه و تبعات آن مانند آسیت، حیاتی است.”

کنترل قند خون( GTT زودرس): “به دلیل مقاومت به انسولین ذاتی در PCOS، این مادران کاندیدای اصلی دیابت بارداری (GDM) هستند. برخلاف افراد عادی، بهتر است تست تحمل گلوکز در این‌ها زودتر، حتی در سه ماهه اول، انجام شود.”

ادامه‌ی متفورمین: “بسیاری از گایدلاین‌ها توصیه می‌کنند برای کاهش ریسک سقط جنین در سه ماهه اول و مدیریت انسولین، متفورمین تحت نظر دقیق ادامه یابد.”

مکمل‌درمانی هدفمند: “استفاده از اینوزیتول‌ها (مانند میو-اینوزیتول) جهت بهبود کیفیت تخمک و کاهش ریسک ابتلا به دیابت بارداری توصیه می‌شود.”

پایش فشار خون و مصرف ASA: به دلیل ریسک بالای پره‌اکلامپسی، پایش مداوم فشار خون و شروع آسپیرین با دوز پایین (ASA) از هفته ۱۲ تا ۱۶ بارداری طبق نظر پزشک ضرورت دارد.”

حمایت پروژسترونی: “به دلیل نقص فاز لوتئال در این بیماران، حمایت با پروژسترون در هفته‌های اول برای جلوگیری از سقط، امری شایع و ضروری است.”

دکتر فرزانه به عوارض احتمالی که نیازمند مدیریت ویژه هستند، اشاره کردند:

سقط جنین( (Miscarriageریسک سقط در زنان PCOS به دلیل سطح بالای LH و مقاومت به انسولین، ۳ برابر بیشتر از جمعیت عادی است.”

دیابت بارداری (GDM) شایع‌ترین عارضه که می‌تواند منجر به ماکروزومی (بزرگی بیش از حد جنین) و زایمان سخت شود.”

پره‌اکلامپسی و فشار خون بارداری: “این ریسک در زنان PCOS به شدت بالاتر است و نیاز به چکاپ‌های دوره‌ای کوتاه، مثلاً هر دو هفته، دارد.”

زایمان زودرس (Preterm Labor) به دلیل تغییرات هورمونی یا عوارضی مثل دیابت و فشار خون.”

نیاز به سزارین: “به دلیل عوارض جانبی مذکور، احتمال ختم بارداری به روش سزارین در این گروه بیشتر است.”

در پایان، این دانشیار علوم پزشکی ایران به عوارض احتمالی برای نوزادان متولد شده از مادران PCOD پرداختند:

محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR) یا برعکس، ماکروزومی.

ریسک بستری در NICU: “به دلیل زایمان زودرس یا افت قند خون نوزاد بعد از تولد.”

این توصیه‌ها بر اهمیت نظارت دقیق پزشکی و پیگیری منظم در طول دوران بارداری برای بانوان مبتلا به PCOD تأکید دارد تا سلامت مادر و نوزاد تضمین گردد.