مرکز آموزشی درمانی شهید اکبر آبادی

بسیاری از بانوان در دوران یائسگی، با تجربه‌ی ناگهانی و ناخوشایند «گرگرفتگی» مواجه می‌شوند؛ حسی شبیه به آتش گرفتن ناگهانی بدن که گرما را به صورت و گردن منتقل می‌کند. دکتر فرحناز فرزانه، جراح و متخصص زنان، در گفت و گو با روابط عمومی مرکز:علت اصلی گرگرفتگی را اختلال در مرکز تنظیم دمای بدن در مغز عنوان کرد و گفت: «در مغز ما ناحیه‌ای وجود دارد که مانند یک ترموستات، دمای بدن را تنظیم می‌کند. با کاهش سطح هورمون استروژن در دوران یائسگی، این مرکز تنظیم دما حساس‌تر شده و با کوچکترین تغییری، احساس می‌کند که دمای بدن بیش از حد بالا رفته است.»

وی ادامه داد: «در واکنش به این احساس خطا، مغز فرمان گشاد شدن رگ‌های خونی و تعریق را صادر می‌کند تا بدن را خنک کند. این فرآیند همان چیزی است که ما به عنوان گرگرفتگی تجربه می‌کنیم؛ افزایش ناگهانی دمای بدن، قرمزی صورت و تعریق شدید.»

دکتر فرزانه برای مدیریت و کاهش علائم گرگرفتگی، راهکارهای مختلفی را برشمرد که به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

۱. تغییرات ساده در سبک زندگی:

• پوشیدن لباس لایه لایه: این امکان را به فرد می‌دهد که به محض احساس گرما، لایه‌های اضافی لباس را درآورده و دمای بدن خود را تنظیم کند.
• نوشیدنی‌های خنک: در دسترس داشتن نوشیدنی‌های خنک و پرهیز از مصرف غذاهای بسیار تند که می‌توانند باعث تشدید گرگرفتگی شوند.
• خنک نگه داشتن محیط: استفاده از پنکه، کولر و تهویه مناسب در محیط زندگی و کار.
•  

۲. درمان‌های هورمونی (تحت نظر پزشک):

دکتر فرزانه توضیح داد که برای بسیاری از بانوان، درمان جایگزین هورمون (HRT) مؤثرترین راهکار است.

• قرص‌ها یا پچ‌های استروژن: این درمان‌ها به جایگزینی هورمون استروژن از دست رفته کمک کرده و تعادل دمایی بدن را بازمی‌گردانند.
• داروهایی مانند تیبولون: این دسته از داروها علاوه بر کاهش گرگرفتگی، می‌توانند فوایدی در بهبود میل جنسی نیز داشته باشند.
•  

۳. درمان‌های غیرهورمونی:

این دسته از درمان‌ها برای بانوانی مناسب است که به دلایل پزشکی قادر به مصرف هورمون نیستند.

• برخی داروهای ضدافسردگی: این دانشیار علوم پزشکی ایران نکته جالبی را مطرح کرد: «برخی داروهای ضدافسردگی مانند پاروکستین، در دوزهای بسیار پایین، می‌توانند به طرز شگفت‌انگیزی به کاهش گرگرفتگی کمک کنند، حتی اگر فرد دچار افسردگی نباشد. این داروها مستقیماً بر روی سیستم تنظیم دمای مغز تأثیر می‌گذارند.»
• داروهای جدید مانند فزولینتانت: وی به داروهای نوینی اشاره کرد که اخیراً وارد بازار شده‌اند. «فزولینتانت یکی از این داروهاست که به طور مستقیم بر مرکز تنظیم دمای مغز اثر می‌گذارد، بدون اینکه خواص هورمونی داشته باشد.»

وی در پایان پیام خود تأکید کرد: «یائسگی به هیچ عنوان پایان جوانی و شادابی نیست، بلکه یک مرحله جدید و طبیعی از زندگی است. با پیشرفت‌های علمی امروز و راهکارهای درمانی موجود، نباید اجازه دهیم علائم ناخوشایند آن کیفیت زندگی بانوان را تحت تأثیر قرار دهد. مشاوره با پزشک متخصص زنان می‌تواند بهترین راه را برای گذر از این دوران با کمترین دغدغه مشخص کند.»